Psycho-educatie #2

Zoals ik eerder heb aangegeven zal ik verder gaan met het uitwerken van de bijeenkomsten van de psycho-educatie die ik allemaal heb gehad. De eerste bijeenkomst heb ik al voor jullie beschreven aan het begin van de cyclus. Dus nu is het tijd om de tweede bijeenkomst te gaan samenvatten.

In de tweede bijeenkomst is het gegaan over omgaan met andere mensen, contact aangaan en contact onderhouden. Het is denk ik wel bekend dat dit voor de meeste mensen met autisme een probleem is. Mensen met autisme kunnen wat “lomp” overkomen in het contact, voelen vaak signalen in een gesprek niet goed aan en hebben moeite met wederkerigheid. Dit zijn allemaal dingen die gelukkig goed aan te leren zijn en te oefenen wanneer de persoon met ASS dit ook als een probleem ziet en wil veranderen.

Wat ook lastig kan zijn voor mensen met ASS is als er meerdere mensen tegelijk aan een gesprek deelnemen. Het kan zijn dat diegene met ASS dan zo erg overspoeld wordt met prikkels dat diegene een soort black-out krijgt. Doordat mensen met ASS op deze manier geen succeservaringen opdoen, kan het zelfvertrouwen van diegene met ASS flink omlaag gaan. Het is belangrijk voor diegene om dan trucs en vaardigheden aan te leren om toch met zulke situaties om te gaan.

Wat kan er allemaal belemmerend werken als je ASS hebt en contacten moet leggen en onderhouden?
– Je kunt moeite hebben met jezelf in anderen te verplaatsen. Dit komt dan door de gebrekkige ToM.
– Dingen uit het gesprek kun je letterlijk opnemen, waardoor er miscommunicatie kan ontstaan.
– Het kan lastig zijn om gezichtsuitdrukkingen van anderen te herkennen.
– Soms is het heel moeilijk om te schakelen van je eigen onderwerp naar een onderwerp wat de ander wil bespreken. Daardoor kun je maar blijven doorgaan op je eigen onderwerp en ontstaat er geen wederkerigheid.
– Het kan dus zijn dat je overspoeld wordt door te veel prikkels.
– Het kan zijn dat er niet voldoende zelfvertrouwen is.

Gelukkig zijn dit allemaal dingen waar aan gewerkt kan worden. De vaardigheden die te maken hebben met een gebrekkige ToM kunnen geoefend worden in de ToM-training die op verschillende plaatsen in Nederland aangeboden wordt. In de ToM-training staat het verbeteren van de communicatie dor middel van inzichten en het aanleren van nieuwe vaardigheden centraal. Dit gaat dan niet alleen over de verbale communicatie, maar ook de non-verbale communicatie is hier een belangrijk onderdeel van. Ik zal later terugkomen op de inhoud van de ToM-training bij het RadboudUMC.

Om te voorkomen dat je overspoeld wordt door allerlei prikkels tijdens een gesprek zijn er wel enkele trucjes die je toe kunt passen. Een mooi voorbeeld daarvan is een verjaardag waar je toch vaak met meerdere mensen in gesprek gaat. Enkele tips kunnen dan zijn:
– Je kiest van te voren iemand uit waarmee je wel graag in gesprek zou willen en dan kun je dit wat voorbereiden. Je kunt van te voren bedenken wat voor dingen je zou willen weten van diegene. Op die manier hoef je op het moment zelf niet meer na te denken waar je het over zou willen hebben.
– Je neemt een taak op je tijdens de verjaardag. Op die manier kun je wat vermijden dat er te veel mensen met je in gesprek willen gaan. Een taak kan bijvoorbeeld zijn om voor het drinken te zorgen.
– Je kunt een time-out inlassen door even naar het toilet te gaan of wanneer je rookt kun je bijvoorbeeld even naar buiten gaan om te roken.
– Je kunt proberen in het gesprek aan te geven dat het te veel prikkels zijn en dat je graag op een rustigere plek verder wilt gaan in gesprek. Je kunt dan kijken of er een andere plek is om het gesprek voort te zetten waar bijvoorbeeld minder omgevingsgeluiden zijn.
– Er zijn ook hulpmiddelen die kunnen helpen bij het filteren. Zo heb je bepaalde koptelefoons of geluiddempende oordoppen die ervoor zorgen dat je nog wel in gesprek kunt gaan, maar die de geluiden uit de omgeving wat kunnen filteren.
– Je kunt ervoor kiezen om maar een uurtje naar die verjaardag toe te gaan. Op die manier beperk je de hoeveelheid prikkels. Als je hier in het begin duidelijk over bent, zal ook niemand je hier raar door vinden.

Tijdens de opdracht van de psycho-educatie kwam naar voren dat het bij mij vooral komt door een gebrek aan zelfvertrouwen dat ik moeite heb met het leggen en onderhouden van contact. Ik ben intelligent genoeg om te bedenken hoe een gesprek zou moeten lopen of hoe ik contacten moet onderhouden. Toch gebeurt dit vaak niet door angsten en onzekerheid. Dit is voor mij iets om aan te werken. Ik mag best een keer een blunder maken in het contact en ook het onderhouden van die contacten hoeft niet perfect te gaan.