Behandeling van een bipolaire stoornis

De behandeling van een bipolaire stoornis zal volgens een bepaald protocol lopen. Dit protocol is als het goed is in alle GGZ-instellingen gelijk. Het verschilt alleen heel erg in welke episode de diagnose wordt gesteld.

 

Wanneer er een acute manische episode is, zal deze zo snel mogelijk gestopt moeten worden. Omdat dit meestal gepaard gaat met psychotische symptomen, verlies van realiteit en verminderde slaapbehoefte, wordt er vaak ingezet op een antipsychoticum in combinatie met een rustgevend middel wat eventueel ook helpt met het weer beter gaan slapen.

 

In een acute depressieve episode zal er gestart worden met antidepressiva en soms ook diezelfde rustgevende middelen als bij een manische episode. Bij antidepressiva moet men alleen voorbereid zijn op het doorschieten naar een manische episode. Dit kan soms voorkomen worden door al in een vroeg stadium te starten met een ander middel erbij.

 

Wanneer nog niet duidelijk is dat het om een bipolaire stoornis gaat, zal dit een moment zijn dat die aan het licht kan komen. Dit was bij mij het geval. Een aantal maanden na het starten van antidepressivum Fluoxetine schoot ik door in een hypomane periode. Dit is de tijd geweest dat ik mijn boek geschreven heb. Het was toen voor het eerst echt duidelijk dat er bij mij sprake was van een bipolaire stoornis, type 2.

 

Wanneer de acute fase weer redelijk of helemaal stabiel is, zal de behandeling gaan over het voorkomen van een nieuwe episode. Dit wordt gedaan door een combinatie van therapie en medicatie.

 

Om zicht te krijgen in de wisselingen van stemming en de triggers ervan, kan er gebruik worden gemaakt van een Life-Chart. Je kunt dan uiteindelijk een heel mooi grafiekje krijgen van je stemming door de tijd heen en als het goed is komen ook mogelijke triggers aan het licht. Is dit de tijd van het jaar, dat de zon weer gaat schijnen of de blaadjes gaan vallen? Is dit een bepaald medicijn dat je gebruikt? Slaaptekort of juist veel meer slapen? Dit zijn dingen die allemaal mee kunnen spelen.
De dingen die uit de Life-Chart komen kunnen helpen bij het maken van een goed signalerings- en terugvalpreventieplan.

 

Ik heb deze fase over kunnen slaan, doordat ik zelf al heel veel inzicht had opgedaan door de jaren heen en er al een goed signaleringsplan lag. Ik heb het plan alleen nog aan moeten passen op de hypomane episoden en recentelijk heb ik nog toegevoegd wat er belangrijk is voor de begeleiding om te doen in iedere fase van het plan.

 

Verder kan ook psycho-educatie ingezet worden. Tegenwoordig is psycho-educatie een belangrijk onderdeel in bijna iedere behandeling in de psychiatrie. Men denkt dat door een beter ziektebesef bij de patiënt zelf, maar ook bij de omgeving, de behandeling beter aan zal slaan. Hoe belangrijk de behandeling is, welke opties er zijn en wat de omgeving kan doen, zijn belangrijke punten in het herstel van een patiënt. Ook zal hierdoor medicatietrouw zijn, kunnen toenemen.

 

Met betrekking tot medicatietrouw kom ik op het volgende punt in de behandeling. Medicatie is de tweede pijler die gebruikt wordt in het stabiel blijven bij een bipolaire stoornis.

 

In het ideale geval zal iemand stabiel blijven met een stemmingsstabilisator. Er kan dan gebruik gemaakt worden van het bekende middel Lithium, maar vanwege de bijwerkingen en de spiegel die vrij nauw komt, zal er in bepaalde gevallen ook gekozen kunnen worden voor een ander middel. Dit zijn dan anti-epileptica die in het verleden hebben uitgewezen ook stemmingstabiliserend te werken.

 

Ook combinaties zijn mogelijk. Bijvoorbeeld een combinatie van een stemmingsstabilisator met een antipsychoticum of een antidepressivum. Alle drie de middelen combineren kan ook nog. Of geen stemmingsstabilisator maar een antipsychotisch middel zoals Quetiapine, wat tegen manische en depressieve episoden blijkt te werken. Verder kan er ook zo nodig nog gebruik gemaakt worden van slaapmedicatie wanneer iemand bijvoorbeeld door slaaptekort dreigt te ontregelen.

 

Het zoeken naar een juiste combinatie van medicatie zal altijd even duren. Zelden is meteen het juiste middel gevonden en het is sowieso per persoon afhankelijk welke dosering dan nodig is. In mijn geval heeft het bijna een jaar geduurd om een goede combinatie van medicatie te vinden.

 

Toen de diagnose net was gesteld, wilde mijn psychiater mij van de antidepressiva af hebben en een stemmingsstabilisator starten die ook een antidepressief effect zou moeten hebben. Deze wisseling heeft echter voor een ontregeling gezorgd en hierdoor was het noodzakelijk om toch voor een opname te kiezen. Het antidepressivum is weer opgestart en die slik ik nu in combinatie met de stemmingsstabilisator. Daarnaast slikte ik ook het middel Quetiapine wat ik eerder al noemde. Dit werkte voor mij heel erg goed, behalve dan het feit dat ik er bijna 20kg van aangekomen was. Dit was een effect wat voor mij te zwaar telde en ik koos ervoor om te switchen van antipsychoticum. Ik ben toen overgegaan op een ander middel en deze heeft voor mij veel minder bijwerkingen en is een stuk milder. Deze combinatie van medicatie heeft ervoor gezorgd dat ik momenteel stabiel ben.

 

Ik blijf alleen wel een vrouw en hormonen kunnen een belangrijke rol spelen in welke medicatie zal helpen en welke dosering er nodig is. Het kan dus zijn dat ik over een hele poos weer opnieuw zal gaan moeten instellen. Of dat er toch nog een late bijwerking op gaat treden, waarvan het risico het wel in zit, en het daardoor belangrijk zal zijn over te schakelen op toch weer iets anders. Het is altijd in de gaten houden en op tijd bijstellen.